ypg_1

Πότε λέμε ότι ένα ζευγάρι έχει πρόβλημα υπογονιμότητας;

Η υπογονιμότητα ορίζεται ως η αδυναμία ενός ζευγαριού να τεκνοποιήσει έπειτα από τουλάχιστον ένα έτος τακτικών σεξουαλικών επαφών.

Ακούω από πολλά ζευγάρια ότι δυσκολεύονται να κάνουν παιδί. Είναι η υπογονιμότητα συχνότερη σήμερα από ότι στο παρελθόν;

Καταρχήν, είναι γεγονός ότι πολλά ζευγάρια αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα. Υπολογίζεται ότι η υπογονιμότητα αφορά 1 στα 6 ζευγάρια, που είναι μεγάλο ποσοστό.

Και ναι, σήμερα το πρόβλημα είναι συχνότερο.

Ο κυριότερος λόγος γι αυτό είναι ότι σήμερα για πολλές γυναίκες η έναρξη της δημιουργίας οικογένειας τοποθετείται χρονικά σε μεγαλύτερες ηλικίες, λόγω σπουδών και επαγγελματικής αποκατάστασης. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να ελαττώνονται οι πιθανότητες για εγκυμοσύνη.

Παίζει ρόλο στην υπογονιμότητα η ηλικία του ζευγαριού;

Σίγουρα παίζει ρόλο.

Σήμερα είναι γνωστό ότι το σπέρμα στον άνδρα αδυνατίζει με την πάροδο της ηλικίας, κυρίως μετά τα 40. Κατά μέσο όρο, ένας σημερινός άνδρας έχει τα μισά σπερματοζωάρια από ότι ο παππούς του. Δεν είμαστε βέβαιοι για την αιτία αυτού του φαινομένου, αλλά πιθανολογείται ότι οφείλεται στη ρύπανση του περιβάλλοντος. Αλλά αυτό δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία, καθώς όλοι γνωρίζουμε παραδείγματα ανδρών που έγιναν πατέρες με το δικό τους σπέρμα σε μεγάλη ηλικία.

Στη γυναίκα, όμως, ο ρόλος της ηλικίας είναι πολύ σημαντικότερος. Δεν είναι τυχαίο ότι ελάχιστες γυναίκες μένουν έγκυες μετά από μια ορισμένη ηλικία (π.χ. 45). Αλλά και οι αποβολές είναι πολύ συχνότερες μετά τα 40. Όλα αυτά οφείλονται στη μείωση της ποιότητας των ωαρίων για κάθε γυναίκα καθώς περνάνε τα χρόνια.

Βλέπετε, η βιολογία και οι νόμοι της φύσης μπορούν να ‘ξεγελαστούν’ με τη βοήθεια της ιατρικής, αλλά αυτό ισχύει μέχρι ενός σημείου.

 

Που οφείλεται η υπογονιμότητα; Ποιος φταίει περισσότερο; Ο άνδρας ή η γυναίκα;

Καταρχήν, κανένας δεν ‘φταίει’ με την κλασική έννοια του όρου.

Ένα ζευγάρι αντιμετωπίζεται ως σύνολο, ως μια ομάδα, και δεν πρέπει να ρίχνουμε το φταίξιμο σε κανέναν, γιατί αυτό μπορεί να βάλει σε δοκιμασία τη σχέση του ζευγαριού.

Τα παλιότερα ιατρικά βιβλία αναφέρουν ότι οι αιτίες της υπογονιμότητας χωρίζονται σε τρία ίσα κομμάτια:

Το 1/3 οφείλεται στη γυναίκα

Το 1/3 οφείλεται στον άνδρα

Το 1/3 είναι άγνωστης αιτιολογίας

Όμως η επιστήμη προχωράει και σύμφωνα με τα νέα δεδομένα και τις νεότερες μελέτες, το ποσοστό της υπογονιμότητας άγνωστης αιτιολογίας είναι τώρα μόνο 10-15%.

Έτσι, σήμερα ισχύουν περίπου τα εξής:

45% της υπογονιμότητας οφείλεται στη γυναίκα, το 40% στον άνδρα και το 15% είναι άγνωστης αιτιολογίας.

Φυσικά, υπάρχουν και περιπτώσεις που κάποιο πρόβλημα μπορεί να βρεθεί και στους δύο συντρόφους.

 ypg_2

Θα μπορούσατε να μας πείτε με απλά λόγια πώς γίνεται η σύλληψη, ποιες είναι οι γόνιμες μέρες και πόσες είναι οι πιθανότητες εγκυμοσύνης κάθε μήνα;

Αυτό που αξίζει να θυμόμαστε είναι ότι σε έναν κανονικό κύκλο, η ωορρηξία συμβαίνει περίπου 14 μέρες ΠΡΙΝ την επόμενη περίοδο. Δηλαδή, σε κύκλο 28 ημερών η ωορρηξία γίνεται περίπου την 14η μέρα, αλλά σε κύκλο 32 ημερών η ωορρηξία λαμβάνει χώρα περίπου την 18η μέρα.

Μετά την ωορρηξία, το ωάριο απελευθερώνεται από την ωοθήκη και μπαίνει σε μία από τις δύο σάλπιγγες, όπου εκεί περιμένει τα σπερματοζωάρια που θα το πολιορκήσουν. Ένα μόνο από τα χιλιάδες σπερματοζωάρια που θα βρεθούν γύρω από το ωάριο θα μπει στον πυρήνα του ωαρίου και θα το γονιμοποιήσει. Το γονιμοποιημένο ωάριο είναι το πρώτο κύτταρο του εμβρύου που θα σχηματιστεί. Στη συνέχεια, το έμβρυο θα περάσει από τη σάλπιγγα στη μήτρα, θα εμφυτευθεί εκεί και θα μεγαλώσει.

Επομένως, καταλαβαίνετε ότι για να επιτευχθεί γονιμοποίηση του ωαρίου από το σπερματοζωάριο, πρέπει η σεξουαλική επαφή να γίνει σε χρονική στιγμή κοντά στην ωορρηξία.

Οι λεγόμενες γόνιμες μέρες είναι εκείνες που το ωάριο και το σπερματοζωάριο βρίσκονται μαζί την ίδια χρονική στιγμή.

Εδώ αξίζει να τονίσουμε ότι το μεν ωάριο είναι ζωντανό μέχρι 24 ώρες μετά την ωορρηξία, ενώ το σπερματοζωάριο παραμένει ενεργό για 4-5 μέρες.

Επομένως, οι γόνιμες μέρες είναι από 4-5 μέρες πριν την ωορρηξία μέχρι και 1 μέρα μετά την ωορρηξία.

Με άλλα λόγια, ένα ζευγάρι δεν χρειάζεται να έχει επαφή μόνο τη μέρα της ωορρηξίας για να επιτευχθεί εγκυμοσύνη. Και 4 μέρες πριν την ωορρηξία να υπάρξει επαφή, μπορεί να είναι αρκετό για να πετύχουμε εγκυμοσύνη.

Κάθε γυναίκα μπορεί να υπολογίσει ΚΑΤΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ τις γόνιμες μέρες της με βάση το μήκος του κύκλου της και την πιθανή μέρα της ωορρηξίας της.

Όσον αφορά τις πιθανότητες επιτυχίας, αυτή σχετίζεται σημαντικά με την ηλικία της γυναίκας. Πάντως, σε ένα γόνιμο ζευγάρι με κανονική σεξουαλική ζωή, η μέση πιθανότητα εγκυμοσύνης έχει υπολογιστεί ότι είναι περίπου 20% κάθε μήνα, αλλά αυτό το ποσοστό ελαττώνεται καθώς αυξάνεται η ηλικία της γυναίκας.

 

Ποια είναι η συχνότερη αιτία προβλημάτων από την πλευρά της γυναίκας;

Για τις αιτίες της υπογονιμότητας έχουν γραφτεί ολόκληρα συγγράματα!

Επιγραμματικά, πάντως, οι κυριότερες αιτίες υπογονιμότητας στη γυναίκα είναι η αδυναμία τακτικής ωορρηξίας (π.χ. λόγω συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών), η απόφραξη των σαλπίγγων (συνήθως λόγω προηγούμενης μόλυνσης) και οι ανωμαλίες της μήτρας (π.χ. λόγω ινομυώματος ή διαφράγματος).

 

Πώς γίνεται ο έλεγχος της γονιμότητας στη γυναίκα;

Ο έλεγχος στη γυναίκα ξεκινά με τη λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού που περιλαμβάνει και ερωτήσεις σχετικά με τον τρόπο ζωής, όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ, κτλ.

Στη συνέχεια πραγματοποιείται κλινική εξέταση και υπερηχογραφικός έλεγχος. Το υπερηχογράφημα είναι παρόμοιο με αυτό που συνοδεύει συνήθως το τεστ ΠΑΠ, αλλά σε περιπτώσεις υπογονιμότητας, καλό είναι να γίνει επίσης και τρισδιάστατη απεικόνιση της μήτρας με υπερηχογράφημα τριών διαστάσεων, για την εντόπιση τυχόν ανωμαλιών της μήτρας που δεν φαίνονται εύκολα.

Άλλες εξετάσεις ρουτίνας είναι ο έλεγχος για λοιμώξεις του αναπαραγωγικού συστήματος από μικρόβια, όπως τα χλαμύδια, και ο ορμονικός έλεγχος την 2η-4η μέρα του κύκλου.

Δεν πρέπει να παραλείπεται επίσης η επιβεβαίωση της σωστής ωορρηξίας με τον έλεγχο της κανονικής λειτουργίας του ωχρού σωματίου. Αυτό επιτυγχάνεται με τη μέτρηση της προγεστερόνης 7 ημέρες πριν την επόμενη περίοδο.

Απαραίτητο κομμάτι του ελέγχου είναι να δούμε αν οι σάλπιγγες είναι ανοιχτές και λειτουργούν καλά. Αυτό γίνεται είτε με την κλασική σαλπιγγογραφία είτε με την νεότερη και χωρίς ακτινοβολία μέθοδο της υπερηχο-σαλπιγγογραφίας.

Τέλος, σήμερα έχουμε τη δυνατότητα να ελέγξουμε το απόθεμα των ωαρίων στις ωοθήκες με μια ειδική ορμόνη, μια εξέταση που είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας ή με σχετικό ιστορικό.

 

10091910 - enamoured couple finding out results of a pregnancy test

Ας υποθέσουμε ότι οι παραπάνω εξετάσεις βρίσκουν κάποιο πρόβλημα στη γυναίκα. Τι γίνεται μετά;

Ανάλογα με την αιτία της υπογονιμότητας ακολουθείται και η ανάλογη θεραπεία.

Κάποιες φορές, η θεραπεία μπορεί να είναι πολύ απλή, όπως είναι απλά και μόνο η απώλεια βάρους. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, μια γυναίκα μπορεί με το να χάσει μόνο 5 κιλά να λύσει το πρόβλημα της ωορρηξίας της!

Σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί φαρμακευτική αντιμετώπιση κάποιας παθολογικής κατάστασης ή ακόμα και χειρουργική θεραπεία.

 

Ας πάμε τώρα στον άνδρα. Πώς γίνεται ο έλεγχος της γονιμότητας εκεί;

Και στον άνδρα ο έλεγχος ξεκινά με τη λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού και με ερωτήσεις σχετικά με τον τρόπο ζωής.

Η εξέταση σπέρματος ή σπερμοδιάγραμμα σε ένα εξειδικευμένο εργαστήριο είναι πολλές φορές η μόνη εξέταση που χρειάζεται να κάνει ένας άνδρας, εάν φυσικά το αποτέλεσμα είναι καλό.

Οι κυριότερες τιμές ενός φυσιολογικού σπερμοδιαγράμματος σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (Π.Ο.Υ.) είναι οι εξής:

Συγκέντρωση σπερματοζωαρίων: >15 εκατομμύρια/ml

Ολικός αριθμός σπερματοζωαρίων: >40 εκατομμύρια

Κινητικότητα σπερματοζωαρίων: >32% (α+β) ή >40% (α+β+γ)

Φυσιολογικά σπερματοζωάρια: >4%

 

Μπορεί να γίνει κάτι αν το σπερμοδιάγραμμα δεν είναι καλό;

Πολλά μπορούν να γίνουν.

Σε κάποιες περιπτώσεις, προσπαθούμε να βελτιώσουμε τον τρόπο ζωής του άνδρα με καλή διατροφή, ήπια άσκηση, αποφυγή καπνίσματος και αλκοόλ.

Κάποιες άλλες φορές προχωρούμε στη χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής ή και φαρμακευτικής αγωγής.

Όλα τα παραπάνω πάντα μετά από συνεργασία με έναν εξειδικευμένο ουρολόγο, ο οποίος θα αποκλείσει κάποιες όχι σπάνιες παθολογικές καταστάσεις, όπως η κιρσοκήλη.

(αύριο θα δημοσιευτεί το Β’ Μέρος της συνέντευξης)

Αθανάσιος ΣΙΩΖΟΣ

MRCOG (Member of the Royal College of Obstetricians and Gynaecologists)

Μαιευτήρας – Γυναικολόγος, Ειδικός στην Υπογονιμότητα (Advanced Training Skills Module in Subfertility)

Τ. 24610 32096

http://www.siozos.com

http://www.salpingografia.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Comment *